Siguridat i salubridat
Un akohida di mucha mester ta un lugá seif i saludabel pa mucha. Aki bo por lesa kua regla ta konta pa organisashonnan di akohida di mucha.
Maneho di siguridat i salubridat*
Kada akohida di mucha tin un maneho di siguridat i salubridat por eskrito i ta sòru ku tur hende ta kumpli kuné. E maneho aki ta kontené:
- Kiko ta e riesgonan di mas importante pa mucha, manera:
- Riesgonan grandi pa siguridat i salubridat.
- E riesgo di komportashon inakseptabel dor di kolaboradó, stazjèr, boluntario, otro adulto, òf otro mucha.
- Medidanan pa minimalisá riesgonan mas tantu posibel, i kiko mester hasi ora tòg algu sosodé.
- Kon bo ta siña mucha pa trata ku riesgonan chikí, ku tin tiki konsekuensia pa nan siguridat i salubridat.
- Kon e akohida ta organisá sigun e prinsipio di kuater wowo. Esei ta nifiká ku semper un otro adulto tambe mester por mira òf tende. No ku semper mester tin dos hende den e mesun espasio, pero sí mester ta posibel pa un otro hende mira i tende un kolaboradó. Un kámara so no ta sufisiente.Tin solamente un kolaboradó presente na e lokalidat di e akohida? E ora ei e akohida ta kumpli ku e prinsipio di kuater wowo ora por ehèmpel:
- Tin un skol banda di e edifisio ku e kolaboradónan ta kana drenta de bes en kuando.
- Tin un manager ta pasa regularmente.
- Mayornan por drenta den e edifisio ora di hiba òf buska nan yu.
- Kon a regla un adulto standby (achterwacht) ora tin solamente un kolaboradó. Un adulto standby ta un hende ku por yuda den kaso di emergensia. Por ehèmpel ora un mucha mester bai dòkter lihé òf ora e kolaboradó bira malu diripiente òf haña algu serio. Den situashonnan di emergensia asina, e adulto standby mester por t’ei lihé pa yuda. P’esei, e adulto standby semper mester ta alkansabel via telefòn, i e mester por t’ei na e lokalidat denter di 15 minüt den un kaso di emergensia.
- Kon bo ta diskutí e maneho di siguridat i salubridat regularmente ku e kolaboradónan, i ta sòru pa tur hende konos’é i aktua di akuerdo kuné. I kon bo ta evaluá e plan regularmente i adapt’é ora tin kambionan, di moda ku semper e ta aktual..
- Kon bo ta informá kolaboradó, boluntario i mayor di un manera kla i komprendibel tokante e maneho di siguridat i salubridat.
*Un gastouder tambe ta skibi un maneho di siguridat i salubridat. Esei en todo kaso ta kontené:
- Kiko ta e riesgonan di mas importante pa siguridat i salubridat di e mucha.
- Kiko bo ta hasi pa minimalisá e riesgonan ei mas tantu posibel, i denter di kua término esei ta tuma lugá.
- Kiko bo ta hasi ora tòg algu bai robes i denter di kua término por resolvé esaki.
- Kon e adulto standby ta reglá: un persona ku bo por yama i ku denter di 15 minüt ta presente ora di un emergensia.
Nutrishon saludabel
Un akohida di mucha ta sòru pa nutrishon saludabel.
- Kiko ta kai bou di nutrishon saludabel ta determiná pa e Entidat Públiko. Por haña e informashon aki for di novèmber 2025 riba e páginanan di kada isla.
- No por pidi mayornan un kontribushon òf produktonan èkstra manera fruta, alimento pa mucha ku ta bebe bòter, snèk i otro kos di kome. Ta permití di pidi esaki di e mayor(nan) solamente ora tin eksigensia di dieta spesial na vigor pa un mucha.
Deber di notifiká, konsultá i hasi denunsia*
Ora un hende den e akohida di mucha tin un sospecho ku un mucha ta víktima di abuzu seksual òf maltrato pa un persona ku ta traha na òf ta presente den e akohida di mucha, e ora ei for di promé di yanüari 2027, e siguiente pasonan ta na vigor:
- E kolaboradónan semper mester mèldu sospecho di un posibel delito seksual òf maltrato serka e doño di e akohida di mucha. E deber di notifikashon aki ta konta pa tur kolaboradó.
- Den kaso di un notifikashon òf sospecho di komportashon kastigabel kontra un mucha, e doño di e akohida di mucha tin e deber di konsultá direktamente ku e eksperto independiente.
- Den kaso di sospecho kontra e doño di e akohida di mucha mes di abuzu seksual òf maltrato, e kolaboradó mes por tuma kontakto direktamente ku e eksperto independiente.
- Ta posibel pa obligá e doño di e akohida di mucha òf e kolaboradó pa hasi un denunsia ora ku, den konsulta ku e eksperto, resultá ku tin sufisiente motibu pa pensa ku por papia di komportashon kastigabel. E ora ei ta konta e deber di denunsia. E doño di e akohida di mucha òf kolaboradó e ora ei mester hasi denunsia serka polis.
- E doño di e akohida di mucha mester splika tur kolaboradó kiko nan mester hasi ora nan tin sospecho di abuzu seksual òf maltrato kontra un mucha pa un persona ku ta traha òf ta presente den e akohida di mucha. E doño di e akohida di mucha ta pèrkurá pa tur hende ta bon na altura i ta apliká e deber di mèldu, konsultá, i hasi denunsia tambe.
*Un gastouder tambe tin e deber di konsultá, i den kaso di sospecho di un delito seksual òf maltrato mester konsultá ku e eksperto independiente. No por obligá un gastouder pa hasi un denunsia. E eksperto ta guia i konsehá e gastouder pa tuma e pasonan korekto.
E eksperto independiente
Bo por alkansá e eksperto independiente for di aña 2027 via e Punto di Konseho i Notifikashon pa Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha lokal.
- Na Boneiru: 0802-0802
- Na Sint Eustatius: +599 318 4837
- Na Saba: +599 416 6936/3053
Serka e eksperto, un doño di e akohida di mucha òf gastouder ta haña:
- Konseho tokante kua pasonan mester tuma.
- Sosten ora di tuma e pasonan i buska un solushon.
- Si ta nesesario, guia pa entregá un keho òf hasi un denunsia.
E eksperto ta independiente di esnan embolbí, i semper ta traha huntu ku e inspekshon di konfiansa na Hulanda Oropeo. Huntu nan tin tur konosementu i eksperensia nesesario tokante:
- Sospecho penal di abuzu seksual i maltrato serka mucha.
- Trato profeshonal ku esnan embolbí.
- Kumpli ku un papel di konfiansa.
Den aña 2026 bo tin di haber ku un situashon ku no ta seif den bo akohida di mucha? E ora ei bo mester mèldu esaki serka e inspekshon lokal (entrante 2027 so bo por mèldu serka e eksperto independiente di e Punto di Konseho i Notifikashon). Ora bo tin sospecho di un posibel delito, bo por hasi un denunsia serka polis.
Kódigo di protekshon
Den e kódigo di protekshon violensia doméstiko i maltrato di mucha (HGKM) tin pará kiko e profeshonalnan mester hasi ora tin señalnan di violensia doméstiko òf maltrato di mucha den e situashon na kas:
- Dokumentá e señalnan i preokupashonnan di un forma mas konkreto posibel.
- Konsultá ku un kolega eksperto òf pidi konseho serka e Punto di Konseho i Notifikashon HGKM lokal:
- Na Boneiru: 0802-0802
- Na Sint Eustatius: +599 318 4837
- Na Saba: +599 416 6936/3053
- Hiba un kòmbersashon ku e mayornan òf kuidadónan, i si ta posibel, ku e mucha tambe. E kòmbersashon aki ta tokante e preokupashonnan ku tin, reakshonnan di e mayor/kuidadó i e mucha, ayudo eventual, i afspraknan siguiente.
- Evaluá kon severo e violensia doméstiko òf e maltrato di mucha ta. Si ta nesesario, lo bolbe pidi konseho serka un kolega eksperto di e Punto di Konseho i Notifikashon HGKM.
- Disidí:
- Si boso mes mester duna òf organisá asistensia.
- Si mester hasi un notifikashon serka e Punto di Konseho i Notifikashon HGKM. Pa e notifikashon aki no mester tin pèrmit di e mayor òf e mucha, pero mester informá nan sí ku lo hasi un notifikashon.