Pedagogia i siña rekreando
Un akohida di mucha ta kontribuí te na un grado importante na desaroyo di un mucha. P’esei ta importante pa e klima edukativo ta favorabel, i e muchanan por desaroyá nan mes kontinuamente i bon. Esei ta posibel den un akohida di mucha responsabel.
Akohida di mucha responsabel
Akohida di mucha responsabel ta nifiká ku:
- E muchanan ta sinti nan seif i agradabel (emoshonalmente seif), i ku nan ta den un lugá saludabel i seif.
- E muchanan ta siña abilidatnan personal i sosial.
- Abilidatnan personal ta kosnan ku muchanan ta siña tokante nan mes, di moda ku nan por kuida nan mes bon, haña konfiansa propio, i hasi kos di forma independiente.
- Abilidatnan sosial ta kosnan ku muchanan ta siña pa por trata otronan bon, manera hunga, papia, skucha otro, i yuda otro.
- E muchanan ta siña norma i balor ku ta importante den komunidat, manera rèspèt, responsabilidat i kuida otro.
- Rekreando e muchanan ta siña mas mihó pa trata ku idioma, matemátika, moveshon, i abilidatnan sosial-emoshonal, i kontinuamente ta sigui desaroyá nan mes. P’esei, e akohida di mucha ta wak bon kiko un mucha mester i kiko ta kuadra ku su edat.
- E muchanan ta hunga i siña den un ambiente riku na idioma, ku hopi interakshonnan positivo entre e guianan i e muchanan i entre e muchanan, nan ku nan.
Den e kapítulo aki ta splika kiko esaki ta nifiká den práktika pa un akohida di mucha.
Maneho pedagógiko i maneho edukativo*
Kada akohida di mucha mester tin un plan kla tokante kon nan ta anda ku e muchanan i kon nan ta siña e muchanan kos. Esaki yama e plan di maneho pedagógiko i edukativo. E mayornan mester por tira un bista riba e maneho aki, i e akohida ta ehekutá e maneho berdaderamente den e práktika diario. E plan di maneho di un sentro di mucha entre otro ta kontené:
- Kon bo ta sòru pa akohida di mucha bon i seif.
- Kon bo ta ripará ora tin partikularidatnan den desaroyo di un mucha òf ora un mucha tin problema, i kon i ki ora bo ta referí e mayornan pa asistensia.
- Kon bo ta laga e mayornan sa ken ta e mentor di nan yu, i kon e mentor ta papia regularmente ku e mayornan tokante desaroyo di e mucha.
- Kon e gruponan ta komponé pa loke ta tamaño i edat di e muchanan, i kiko ta e forma di traha adekuá pa esei.
- Kon muchanan nobo por kustumá ku un grupo nobo.
- Kon e programa di dia i e programa di aktividat ta mustra.
- Kiko ta e idioma ku ta papia den e sentro di mucha.
- Kua metanan bo ta trahando riba dje pa mehorá kalidat di e akohida, ku e plannan i planifikashonnan di tempu korespondiente. Tambe, kon bo ta evaluá e plannan.
- Repartishon di tarea den e tim: ken ta hasi kiko, i ken ta responsabel pa kiko.
- Kon bo ta traha huntu ku e mayornan pa stimulá desaroyo di e muchanan.
- Den kua situashon bo ta desviá di e uso normal di personal, i denter di kua regla òf límite esaki ta permití.
- Kua aktividatnan bo ta organisá pafó di e (espasio di e) grupo i kon ta organisá nan.
- Kiko ta tarea di e kolaboradónan na nivel 2, stazjèr, boluntario, kolaboradó siguiendo e estudio, i kon ta guia nan.
Èkstra pa lokalidatnan di akohida di mucha:
- Kon bo ta yuda ora tin retraso den desaroyo òf siñamentu, i kon ta prevení nan.
- Kon bo ta sigui i stimulá desaroyo di e muchanan, di moda ku nan tin un bon traspaso pa skol básiko.
- Kon, ku pèrmit di mayornan, bo ta duna skol básiko informashon tokante desaroyo di mucha.
Èkstra pa lokalidatnan di akohida despues di skol:
- Kon bo ta trata ku e grupo básiko ora tin aktividatnan ku mas ku 30 mucha.
* Gastouder tambe ta pone e maneho pedagógiko i edukativo riba papel. Den e dokumento aki, un gastouder ta splika kon ta sòru pa akohida di mucha responsabel, entre otro:
- Kon bo ta sòru pa e muchanan sinti nan mes seif i agradabel (emoshonalmente seif).
- Kon bo ta stimulá desaroyo personal i sosial di e muchanan.
- Kon dor di rekreá bo ta laga e muchanan sera konosí ku e norma- i balornan generalmente na vigor.
- Kon, rekreando i di un forma dirigí, bo ta stimulá e muchanan su abilidatnan di idioma, matemátika, moveshon, i abilidatnan sosial-emoshonal, di moda ku nan ta sigui desaroyá nan mes bon.
Gastouder tambe mester evaluá e maneho i adapt’é ora esei ta nesesario.
Seguridat emoshonal
Den akohida di mucha ta importante pa e muchanan sinti nan emoshonalmente seif i protehá. Esei ta nifiká ku nan ta sinti nan trankil, nan por ta nan mes, i por tin konfiansa den e hendenan rondó di nan. Den e grupo(nan) esaki ta nifiká entre otro:
- Bo ta aktua di un forma sensitivo i responsivo. Esei ta nifiká ku bo ta anda ku e muchanan di un manera kuidadoso i yen di atenshon. Bo ta wak i skucha bon, i bo ta reakshoná di un manera positivo riba nan señalnan. Bo ta demostrá komprondementu pa nan sintimentunan i ta ofresé konsuelo òf sosten ora esei ta nesesario.
- Bo ta konstruí un laso kaluroso i stabil (un relashon di konfiansa) ku e muchanan, di moda ku nan ta sinti nan mes seif serka bo i sa kiko nan por spera di bo.
- Bo ta ofresé klaridat, i límitenan ora esei ta nesesario. Dor di trese struktura den e dia i den e komportashon, bo ta yuda e muchanan pa sinti nan mes seif i sigur.
- Tin un ambiente relahá i habrí ta reina den e grupo(nan).
Traspaso di balor i norma
Den akohida di mucha, di un forma habrí i rekreando, muchanan ta sera konosí ku e normanan i balornan ku ta importante den nos komunidat, manera rèspèt, honestidat, kuido i responsabilidat. Asina nan ta siña anda di un forma respetuoso ku otronan i partisipá aktivamente den e komunidat. Den e grupo(nan), entre otro esaki ta nifiká:
- Bo ta sòru pa afsprak, regla, i forma di trata otro ta visibel i rekonosibel den e grupo, i ku ta apliká nan konsistentemente.
- Bo ta laga e muchanan train den tuma responsabilidat huntu, i ta stimulá komportashon respetuoso ku otro.
- Pa e muchanan, bo tin un papel ehemplar. Bo manera di papia i aktua ta demostrá kiko ta un komportashon respetuoso, honesto, i sosial.
Abilidatnan personal
Den e akohida di mucha, ta stimulá e muchanan rekreando den nan desaroyo. Asina, tiki tiki nan ta bira mas independiente i ta siña adaptá na kambio. Den e grupo(nan), esaki ta nifiká:
- Bo ta sostené i guia desaroyo di muchanan (individual).
- Bo ta stimulá independensia i outosufisiensia di e muchanan. Por ehèmpel dor di enkurashá e muchanan pa hasi kosnan nan mes, resolvé problema, i tuma responsabilidat.
- Bo tin rèspèt pa outonomia di mucha, i ta skucha opinion, idea i preferensia di mucha. Asina bo ta kontribuí na nan sintimentu di balor propio i nan konfiansa propio.
- Den bo interakshonnan ku mucha, bo ta stimulá nan konfiansa propio por ehèmpel dor di duna komentarionan positivo, di moda ku e muchanan ta haña konfiansa den nan mes abilidatnan.
Abilidatnan sosial
Den akohida di mucha, e muchanan ta siña di un forma natural i rekreando, kon pa anda ku otronan. Nan ta desaroyá konosementu sosial i abilidatnan ku ta yuda nan drenta den relashonnan di forma independiente i di mantené nan. Den e grupo(nan) esaki ta nifiká ku:
- Rekreando bo ta siña muchanan kon pa anda, traha huntu, i tene kuenta ku otronan. Por ehèmpel durante wega di ròl, ruim òp huntu, òf ora di kompartí kos di hunga.
- Bo ta stimulá interakshon entre e muchanan, por ehèmpel dor di enkurashá nan pa komuniká ku otro i pa hunga ku otro. Ku bebi bo ta hasi esaki dor di hasi kontakto aktivamente, por ehèmpel kontakto visual, mímika i dor di papia ku nan.
- Bo ta stimulá e muchanan pa yuda otro den e grupo i bo ta yuda e muchanan pa evitá pleitu. Ora tòg tin konflikto, bo ta guia i yuda buska solushon.
Ritmo di dia i programa di aktividat
Un ritmo di dia bon pensá i un variashon di aktividat ta esensial den akohida di mucha. Nan ta trese struktura í ta stimulá desaroyo di e muchanan rekreando. Esaki ta nifiká ku:
- E ritmo di dia konosé momentunan rekonosibel manera tresementu i buskamentu di mucha, hunga huntu, kome, sosegá i drumi. E struktura aki ta duna e muchanan sosten.
- E programa di aktividat ta variá i ta kontené aktividatnan diverso ku diferente metanan:
- Stimulá desaroyo: rekreando, ta traha riba desaroyo kognitivo, motóriko, desaroyo di idioma i desaroyo sosial i emoshonal.
- Deskubrí talentonan: e muchanan ta haña eksperensia ku aktividatnan kreativo òf deportivo manera muzik, drama, deporte òf ekskurshon den naturalesa.
- Rekreashon: tin espasio pa deskansá i relahá.
- Un solo aktividat por sostené vários meta di desaroyo. Importante ta ku e programa ta balansá i ekilibrá. Esei ta nifiká ku niun tipo di aktividat, manera guia ku hùiswèrk, mester dominá. Tambe mester tin balansa entre tempu liber, aktividatnan bou di guia, i aktividatnan bou di guia kompleto.
- E programa di aktividat ta kuadra ku edat, interesnan, i nivel di desaroyo di e muchanan den e grupo. Hopi biaha ta traha un programa di aktividat pa un periodo mas largu, por ehèmpel un luna, di moda ku tur e áreanan di desaroyo por bini na bùrt, i e aktividatnan kada bes ta bira un tiki mas difísil, tambe.
Programa di edukashon pre-eskolar (akohida di mucha)*
Den e akohida di mucha ta traha ku un programa pa edukashon pre-eskolar. E programa aki tin un struktura di rekreá i ta sostené desaroyo di muchanan yòn. E ta kumpli ku e siguiente eksigensianan:
- E programa ta stimulá desaroyo rekreando, strukturá, i koherente. Esaki ta nifiká ku e aktividatnan tin un karakter di wega i ku nan ta skohé i planiá konsientemente.
- E ta minimalmente dirigí riba abilidat di idioma, matemátika, motóriko i desaroyo sosial i emoshonal.
- E programa ta tene kuenta ku e ambiente di biba i e kultura karibense.
- E kontenido i e metanan ta adekuá pa e edat i e fase di desaroyo di e muchanan.
- E programa ta prepará e muchanan riba un traspaso fásil pa enseñansa básiko i ta yuda prevení retraso den desaroyo i siñamentu.
Loke ku ta ofresé dirigí riba desaroyo di mucha
*Gastouder i bso no mester ofresé un programa di edukashon pre-eskolar. Sí ta spera di nan ku nan ta stimulá desaroyo di e muchanan rekreando i di un forma dirigí riba tereno di idioma, matemátika, motóriko i abilidatnan sosial i emoshonal. Di un manera ku ta kuadra ku edat i desaroyo di e muchanan.
Interior di e espasio
Un espasio bon ekipá paden i pafó direktamente ta kontribuí na siñamentu i desaroyo di e muchanan:
- E espasionan pa hunga ta ekipá di forma atraktivo ku skinanan di hunga variá i materialnan ku ta invitá pa hunga, deskubrí, i siña. Tambe tin espasio pa sosegá i chill.
- E interior ta sinkronisá ku e edat i e fase di desaroyo di e muchanan.
- E interior ta stimulá desaroyo di idioma, matemátika, abilidatnan motóriko i kresementu sosial i emoshonal.
- E ambiente ta riku na idioma. E alrededor di hunga i siña ta kontené posibilidatnan amplio pa bini den kontakto ku idioma, manera buki, prenchi, karchi di palabra, material pa skibi i labelnan riba e materialnan. Esaki ta yuda mucha pa usa idioma aktivamente i sigui desaroyá esaki.
Siña rekreando
Den e akohida di mucha, e muchanan ta siña di un manera natural, dor di hunga i deskubrí. Un bon akohida di mucha:
- Ta stimulá desaroyo rekreando í di un forma dirigí, riba tereno di idioma, matemátika, abilidatnan motóriko i sosial-emoshonal. Esei ta nifiká:
- Bo ta sinkronisá variashon di e aktividatnan di un forma dirigí riba e edat i e nivel di desaroyo di kada mucha.
- Bo ta ofresé aktividatnan kaminda e muchanan, dor di hunga i deskubrí, por desaroyá abilidatnan riba tereno di idioma, matemátika, motóriko, i abilidatnan sosial i emoshonal.
- Bo ta guia e muchanan dor di por ehèmpel hasi pregunta, partisipá den e wega, i hasi e wega ainda mas dushi i edukativo.
- Ta ofresé un alrededor riku na idioma ku interakshonnan positivo i di balor haltu ku i entre e muchanan. Esei ta nifiká:
- Bo ta papia hopi ku e muchanan, ta usa hopi diferente palabra, i konsientemente ta stimulá desaroyo di idioma den bo interakshon ku e muchanan i entre e muchanan, nan ku nan.
- Bo ta duna komentario positivo i komentario stimulante ku ta kuadra ku e nivel di e mucha, di moda ku bo ta stimulá e muchanan pa kada bes bai un paso mas aleu.
- Bo ta stimulá e muchanan pa pensa pa nan mes i pa hasi konekshonnan, por ehèmpel dor di hasi pregunta habrí i pregunta ku ta stimulá, òf dor di lesa na bos haltu di forma interaktivo.
- Bo ta stimulá e interakshon entre e muchanan, i bo ta stimulá e muchanan pa nan mes papia, aktivamente usa palabranan (nobo) i traha frasenan.
- Bo ta konta nan kiko bo ta hasiendo, i ta stimulá e muchanan pa nan tambe hasi esaki.
- Tin kolaboradónan i muchanan aktivo i embolbí. Esaki ta nifiká:
- Bo ta reta e muchanan dor di enkurashá nan pa nan mes hasi i eksperensiá kos.
- Bo mes ta partisipá aktivamente den e aktividatnan i ta demostrá kiko ta e intenshon. Dor di esaki, e muchanan tambe ta embolbí ku e wega.
- Bo ta guia positivo i splika di un forma dirigí den pasonan chikí, na benefisio di un proseso di desaroyo kontinuo pa e muchanan.
Sigui e desaroyo
Den e akohida di mucha ta sigui desaroyo di kada mucha. Esaki ta enserá ku ta wak vários área di desaroyo:
- Bo ta sigui desaroyo di e muchanan riba tereno di idioma, matemátika, motóriko i abilidatnan sosial i emoshonal. Esaki ta hasié posibel pa bo adaptá e variashon di aktividat na e fase di desaroyo di e muchanan.
- Abo (mentor di un mucha òf gastouder) regularmente ta bai den kòmbersashon ku mayornan pa diskutí progreso i posibel puntonan di atenshon den desaroyo di e muchanan.
Señalá partikularidatnan
Mester kompará e datonan tokante desaroyo di kada mucha periódikamente ku loke ta normal pa un mucha di e edat ei. Asina bo por wak si tin algu den e desaroyo di e mucha ku ta yama atenshon. Ora bo señalá partikularidatnan:
- E doño di e akohida di mucha ta konsultá periódikamente ku e kolaboradónan pedagógiko tokante e señalnan i sinkronisá e guia, por ehèmpel dor di hasi uso di gruponan chikí òf sosten individual.
- E doño di e akohida di mucha/gastouder òf e kolaboradó(nan) embolbí ta konsultá ku un eksperto riba tereno di sosten i konseho pedagógiko via:
- Na Boneiru: Sentro Akseso
- Na Sint Eustatius: e Entidat Públiko, directie Sociaal Domein (Direktiva Dominio Sosial): Support (Sosten) BES(t) 4 kids i e pedagogo serka The Rock.
- Na Saba: afdeling Community Development & Culture (departamento Desaroyo di Komunidat & Kultura) di e Entidat Públiko.
Si ta nesesario pa kompartí informashon tokante un mucha ku e organisashon ku ta duna sosten i konseho pedagógiko, tin kondishonnan estrikto na vigor pa esaki:
- E mayornan mester duna pèrmit por eskrito pa kompartí e datonan.
- E akohida di mucha i e organisashon ku ta duna sosten mester sera un kontrakt di prosesamentu di dato. Akiden tin afspraknan tokante kon ta interkambiá, warda, i usa datonan personal di un manera seif.
- Bo ta registrá resultadonan i afspraknan ku hasi durante e konsultanan aki semper den e fail di e mucha.
Traspaso di mucha pa skol básiko
Ora un mucha pasa di e akohida di mucha pa skol básiko, un akohida di mucha ta duna e skol informashon importante tokante desaroyo di e mucha. Esaki ta yuda pa laga e traspaso pa skol kana bon. E mayornan mester duna pèrmit pa esaki promé.
- Ora e mayornan bai di akuerdo ku esaki, ora di e traspaso un kòmbersashon di traspaso ta tuma lugá entre e akohida di mucha i e skol básiko. Esaki nos ta yama un traspaso ‘kaluroso’. Si ta posibel, e mayornan tambe ta presente durante esaki.
- Un akohida di mucha por kompartí e siguiente informashon tokante desaroyo di e mucha ku e skol despues di pèrmit por eskrito di e mayor(nan):
- Abilidat ku idioma
- Abilidat ku matemátika
- Desaroyo motóriko
- Desaroyo sosial-emoshonal
Paga tinu: Sin pèrmit di e mayor(nan), e akohida di mucha no por duna e skol e datonan. E ora ei, e skol mester pidi e mayor(nan) pa e datonan aki.
Otro informashon personal, manera tokante salú òf e situashon na kas, solamente e mayornan mes por kompartí ku e skol.
- E akohida di mucha mester warda e datonan ku a kompartí dos aña despues ku e mucha a bai for di e akohida. Despues mester destruí e datonan.
- Ta importante pa e traspaso di dato tuma lugá di un manera seif:
- Solamente ta permití pa kompartí dato ku e personanan ku tin mester di e informashon aki, manera e futuro dosente di e mucha.
- Ora manda e datonan, esaki mester tuma lugá di un manera seif, por ehèmpel via un konekshon seif òf ku un password.
- E akohida di mucha i e skol mester warda datonan di mucha na un lugá seif i hasié aksesibel solamente pa kolaboradónan outorisá.
Kolaborashon
Pa sostené desaroyo di e muchanan optimalmente i promové un traspaso fásil pa enseñansa básiko, e akohida di mucha aktivamente ta traha huntu ku diferente partido embolbí.
- Kolaborashon ku e mayornan: e mayornan tin un papel sentral den desaroyo di nan yu. P’esei, e akohida di mucha ta embolbí e mayornan aktivamente den e proseso di siñamentu i desaroyo. Esei ta nifiká ku tin konsulta regularmente tokante e progreso, e nesesidatnan, i e guia ku e mucha ta haña na e akohida i den e situashon na kas. Ora esei ta nesesario, ta enkurashá mayornan pa na kas tambe yuda ku stimulashon èkstra di desaroyo di nan yu. Por ehèmpel dor di lesa (mas) na bos haltu, kanta, i hunga weganan ku nan yu.
- Kolaborashon ku partnernan lokal: tantu e doñonan di akohida di mucha komo e gastoudernan ta traha huntu ku organisashonnan den besindario, manera skolnan i instansianan pa sosten i konseho pedagógiko. E kolaborashon aki ta dirigí riba:
- Oumento di partisipashon di e muchanan den e akohida di mucha, di moda ku e muchanan tin akseso mas tantu posibel na un ambiente di siña ku ta stimulá nan.
- Realisashon di un liña di desaroyo i siñamentu kontinuo di akohida di mucha pa enseñansa básiko, di moda ku e traspaso ta fásil pa e muchanan.
Pa fortalesé e kolaborashon aki, e organisashonnan di akohida di mucha minimalmente dos biaha pa aña ta partisipá na konsultanan insular ku e partnernan lokal.